Son dönemde kaleme alınan bazı yazılarda, İslam dünyasının güncel siyasal gelişmeler karşısında nasıl bir tavır alması gerektiğine dair sert ve kesin hükümler dikkat çekmektedir. Özellikle Ali Bulaç üzerine yazılan reddiyeler ve bu reddiyelere verilen tepkiler, yalnızca siyasi değil aynı zamanda itikadî tartışmaları da beraberinde getirmektedir. Bu noktada, iki temel iddia etrafında şekillenen bir karşı duruşu ele almak gerekir: jeopolitik saflaşma ve mezhebî aidiyet.
İlk olarak, “İran’ın yanında saf tutmak” gerektiği yönündeki yaklaşım, İslam dünyasını tek bir blok halinde değerlendiren indirgemeci bir bakış açısı sunmaktadır. Oysa tarihsel gerçeklik, İslam toplumlarının her zaman çok katmanlı ve farklı yorumlara açık olduğunu göstermektedir. Mezhep farklılıkları, sadece teorik ayrımlar değil; aynı zamanda siyasal, kültürel ve sosyolojik derinlikleri olan yapılardır. Bu nedenle herhangi bir çatışmada “İslam dünyasının ezici çoğunluğu” adına konuşmak, hem metodolojik hem de ahlaki açıdan sorunludur. İnanç temelli birlik söylemi, çoğu zaman gerçek farklılıkları görmezden gelerek yapay bir bütünlük üretir.
İkinci olarak, Ehl-i Sünnet ve diğer mezhepler arasındaki ilişkiye dair yapılan genellemeler, klasik İslam düşüncesinin daha kapsayıcı yaklaşımıyla çelişmektedir. Ehl-i Sünnet geleneğinde, Ehl-i Bid’at olarak nitelendirilen grupların İslam dairesi içinde değerlendirilmesi, tarih boyunca yaygın bir görüştür. Bu yaklaşım, farklılıkları reddetmeden ama tekfir yoluna da gitmeden bir denge kurmayı hedefler. Ancak günümüzde bu denge çoğu zaman kaybolmakta, yerini daha dışlayıcı ve keskin söylemler almaktadır.
Bir mezhebi ya da inanç yorumunu bütünüyle İslam dışı ilan etmek, sadece teolojik bir iddia değil; aynı zamanda toplumsal sonuçları olan ağır bir hükümdür. Bu tür yaklaşımlar, İslam dünyasında zaten var olan kırılganlıkları daha da derinleştirme riski taşır. Oysa tarihsel tecrübe, farklı mezheplerin uzun yüzyıllar boyunca bir arada yaşayabildiğini ve ortak bir medeniyet üretebildiğini göstermektedir.
Sonuç olarak, hem siyasi saflaşmalar hem de itikadî değerlendirmeler yapılırken daha dikkatli, daha kapsayıcı ve daha ilmi bir dil kullanılması gerekmektedir. İnanç alanında kesin hükümler vermek kadar, bu hükümlerin toplumsal etkilerini de düşünmek önemlidir. Bugün ihtiyaç duyulan şey, farklılıkları yok sayan bir birlik değil; farklılıklarla birlikte yaşama iradesini güçlendiren bir anlayıştır.