27 Mart Dünya Tiyatro Günü kapsamında başlattığımız "Ankara'nın Tarihi Tiyatro Binaları" yazı dizimizin ikinci bölümünde, Başkent'in resmi salonlarından çıkıp sokağın kalbine, bağımsız tiyatroların direnişine ve ne yazık ki kentsel dönüşüme kurban verdiğimiz o ilk tarihi salonların "kayıp tarihine" uzanıyoruz.
Devlet sahnelerinin ağırbaşlı yapısına alternatif olarak 1963 yılında Asaf Çiyiltepe öncülüğünde kurulan Ankara Sanat Tiyatrosu (AST), Türkiye'de bağımsız ve ilerici sanatın en önemli kalelerinden biri olmuştur. Kızılay Ihlamur Sokak'taki o efsanevi salon, yıllarca kısıtlı imkanlara rağmen aydınlanmanın, toplumsal gerçekçi oyunların ve avangart sanatın merkeziydi. AST'nin ahşap koltukları, sadece bir seyir alanı değil; Uğur Polat, Rutkay Aziz, Altan Erkekli gibi sayısız usta ismin yetiştiği bir "okul" olarak hafızalara kazındı. Salonlarını taşımak zorunda kalsalar da, Ihlamur Sokak'taki o ruh, Ankara'nın kültürel belleğinde sonsuza dek yaşayacak.
Ankara'nın sanat tarihi sadece ayakta kalanlarla değil, yıkılanlarla da yazılır. 1930'lardan 1970'lere kadar Ankaralıların hem tiyatro hem de sinema izlemek için akın ettiği o muazzam salonlar, zamanla yerini betonarme iş hanlarına bıraktı. Yeni Sinema, Sümer Sineması, Ulus'taki tarihi Susuz Yaz gösterimlerine ev sahipliği yapan salonlar... Bu mekanlar, sadece film makaralarının döndüğü veya perdelerin açıldığı yerler değil, dönemin aydınlarının, yazarlarının ve sanatseverlerinin buluşma noktalarıydı.
Başkentin tiyatro belleğinde iz bırakan AST'nin bağımsız ruhu ile Ankara'nın yıkılıp yitip giden ilk tarihi salonlarının unutulmaz derin öyküsü.
Mekan / Topluluk Dönem Temsil Ettiği Değer Güncel Durumu AST (Ihlamur Sokak) 1963 - Günümüz Bağımsızlık, Toplumsal Gerçekçilik Mekan taşındı, ruh ve ekol devam ediyor. Yeni Sinema/Tiyatro 1950'ler - 1980'ler Kızılay'ın entelektüel buluşma merkezi Yıkıldı, yerine iş merkezi yapıldı. Sümer Sineması Cumhuriyetin İlk Yılları Erken dönem sanatın halka inmesi Kentsel dönüşüm ve yangınlarla yok oldu.