BÖLÜM 1: Ankara Türk Dünyası Gençlik Kurultayı Projeksiyonu

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kazakistan dönüşü uçakta vurguladığı "Türkistan Bildirisi" ve dijital entegrasyon hedefleri, sivil toplum düzeyinde karşılığını Ankara’da buluyor. Azerbaycanlı Öğrenciler ve Mezunlar Derneği (ASAM) öncülüğünde, Ankara İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü’nün kurumsal rehberliğinde gerçekleştirilmesi planlanan "Ankara Türk Dünyası Gençlik Kurultayı", soydaş coğrafyaların genç beyinlerini Başkent'te buluşturacak.

Kurultayın Stratejik Sütunları ve Hedefleri:

1. Dijital Gençlik ve Yapay Zekâ Ekosistemi: TDT'nin dijital çağ vizyonuna paralel olarak; Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan ve KKTC’den gelecek genç yazılımcı ve girişimciler arasında ortak bir start-up ve teknoloji ağı (Türk-Tekno Ağı) kurulması planlanıyor.

2. Kültürel Diplomasi ve "Bilinç Kaleleri": MEB'in müfredata dahil ettiği "Türkistan", "Mavi Vatan" ve "Adalar Denizi" gibi milli şuuru besleyen kavramların, Türk dünyası gençliği arasında ortak bir literatüre dönüşmesi için akademik paneller düzenlenecek.

3. Genç Liderler Forumu: Karabağ Zaferi sonrası oluşan jeopolitik dirençliliğin korunması amacıyla, genç sivil toplum liderlerinin hibrit tehditler ve dezenformasyon enkazlarına karşı ortak hareket etmesini sağlayacak bir bildiri imzalanacak.

BÖLÜM 2: Mezun Öğrencilerin Türkiye'deki İstihdam Süreçleri ve Yasal Kolaylıklar

Türkiye’deki köklü üniversitelerden mezun olan Azerbaycanlı gençlerin Türkiye’deki istihdam piyasasına kazandırılması, hem Türk dünyası dışına beyin göçünü önlemek hem de iki ülkenin nitelikli iş gücü paylaşımını artırmak adına hayati önem taşıyor. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ve ikili devlet protokolleri çerçevesinde, Türkiye’den mezun olan kardeş ülke vatandaşlarına çok ciddi hukuki ve bürokratik kolaylıklar sağlanıyor.

Sağlanan Temel Hukuki Kolaylıklar:

• Doğrudan Yurt İçi Başvuru Hakkı: Normal şartlarda yabancı uyruklu çalışanlar için yurt dışı konsolosluklar üzerinden yürütülen uzun çalışma izni süreçleri, Türkiye'deki üniversitelerden mezun olan Azerbaycanlı öğrenciler için devre dışı bırakılmıştır. Mezuniyetlerinin ardından, doğrudan yurt içinden (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı sistemi üzerinden) hızlı çalışma izni başvurusunda bulunabilirler.

• Teknopark ve Ar-Ge Kota Muafiyetleri: Türkiye'deki şirketlerde her 1 yabancı çalışan için 5 Türk vatandaşı istihdam etme zorunluluğu (1'e 5 kotası) bulunmaktadır. Ancak, teknoparklarda, siber güvenlik alanlarında ve Ar-Ge merkezlerinde istihdam edilecek yüksek nitelikli Azerbaycanlı mühendis ve araştırmacılar için bu kotalarda esneklikler ve istisnalar uygulanmaktadır.

• Turkuaz Kart Avantajı: Türkiye’de akademik, bilimsel veya teknolojik katkı sağlama potansiyeli yüksek olan başarılı Azerbaycanlı mezunlara, süresiz çalışma ve oturma hakkı tanıyan "Turkuaz Kart" verilmesinde öncelik sağlanmaktadır.

• Öğrenciyken Çalışma İzni: Yüksek lisans ve doktora seviyesindeki Azerbaycanlı öğrenciler, eğitim hayatları devam ederken de yasal olarak kısmi zamanlı (part-time) çalışma izni alarak Türk iş dünyasına entegre olabilmektedir.

Eğitimli, vizyoner ve ortak medeniyet değerlerine sahip genç nüfus, bir milletin kriz dönemlerindeki en sarsılmaz "beşeri sermaye kalkanıdır". Azerbaycanlı Öğrenciler ve Mezunlar Derneği’nin Ankara merkezli bu kurultay hamlesini ve mezunlarımızın Türkiye’nin stratejik üretim çarklarına yasal kolaylıklarla dahil edilmesini, bölgesel dirençliliğimiz (regional resilience) açısından elzem görüyoruz.
Genç beyinlerin bürokratik engellerin enkazı altında kalmasını önlemek, Hazar’ın enerjisi ile Anadolu’nun lojistik gücünü birleştirecek olan geleceğin teknokrat kadrolarını bugünden yetiştirmek demektir. Sivil toplum bürokrasimizin bu gençlere sunduğu kurumsal destek, "Tek Millet, İki Devlet" şiarının lafta kalmayıp hukuken ve fiilen et ete, kemik kemiğe büründüğünün en somut kanıtıdır. 

Türk Dünyası Gençlik Konseyi (TDGK), başta Türkiye olmak üzere Türk dünyası ve akraba topluluklarında yaşayan gençlerin entegrasyonunu sağlamak, kültürel bağları güçlendirmek ve ortak bir gelecek inşa etmek amacıyla faaliyet gösteren gönüllü bir gençlik yapılanmasıdır

Türk dünyası gençlerini bir araya getiren en köklü ve kapsamlı kurultay ise Dünya Türk Gençleri Birliği (DTGB) tarafından organize edilen ve ilki 1992 yılında Kazan'da gerçekleştirilen Türk Dünyası Gençlik Kurultayı'dır. Bu kurultayların sonuncusu olan 20. Türk Dünyası Gençlik Kurultayı, Eylül 2025'te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) 37 ülkeden 87 gençlik teşkilatının katılımıyla düzenlenmiştir. 

Bu kurultaylar ve gençlik konseyleri hakkında öne çıkan temel detaylar şunlardır:

1. Türk Dünyası Gençlik Kurultaylarının Amacı

• Ortak Şuur Oluşturmak: Türk devlet ve topluluklarındaki gençlerin milli şuurunu pekiştirmek.
• İş Birliklerini Geliştirmek: Gençlik örgütleri arasında sosyal, kültürel, akademik ve diplomatik ortaklıklar kurmak.
• "Dilde, Fikirde, İşte Birlik": İsmail Gaspıralı'nın bu tarihi vizyonunu modern gençlik projeleriyle hayata geçirmek.
• Uluslararası Temsil: Türk dünyası gençliğinin küresel meselelerdeki sesini ortak bildirilerle dünyaya duyurmak. 

2. Gençlik Konseyi ve Yapılanmaların Faaliyetleri

• Üniversite Birliktelikleri: Gençlik ve Spor Bakanlığı (ÜNİDES) destekleriyle üniversitelerde "Türk Dünyası Gençlik Toplulukları" kurulmakta ve kültür şenlikleri düzenlenmektedir.
• Diplomasi Simülasyonları: Gençlerin liderlik becerilerini artırmak amacıyla Türk Devletleri Teşkilatı ve TÜRKSOY tarzı kurultay simülasyonları gerçekleştirilmektedir.
• Kültürel Etkinlikler: "Türk Dünyası Gençlik Buluşmaları" ve "Türk Kültür Kampları" vasıtasıyla farklı ülkelerden gençler otağ kültürünü, geleneksel müzik ve dansları tanımaktadır. 

3. Gündemdeki Diğer Kurultaylar

Türk dünyası odaklı gençlik kurultaylarının yanı sıra Türkiye'de geniş katılımlı gençlik zirveleri de devam etmektedir. Örneğin, Ülkü Ocakları tarafından organize edilen "Türk Gençliği Büyük Kurultayı", 19 Mayıs (Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı) kapsamında Ankara'da binlerce gencin katılımıyla gerçekleştirilmektedir.

Türkiye Mezunu Soydaş Gençlerin İstihdam ve Prosedür Matrisi