MEDİNE — İslam tarihinin en erken dönemlerine ışık tutacak, heyecan verici ve ezber bozan bir arkeolojik keşfe imza atıldı. Suudi Arabistan Miras Kurumu, Medine bölgesine bağlı Mehd ilçesinde yürütülen arkeolojik yüzey araştırmalarının ikinci sezonunda, İslamiyet'in ilk yıllarına ve Hazreti Osman öncesi döneme tarihlenen muazzam buluntular ortaya çıkarıldığını açıkladı.
El-Arabiya kanalının aktardığı bilgilere göre; Süveyrika, Muveyhiye ve Haze bölgelerinde gerçekleştirilen titiz çalışmalar neticesinde, aralarında Kur'an-ı Kerim ayetleri ve Hazreti Ömer'in adını taşıyan tarihi vesikaların da bulunduğu toplam 1774 arkeolojik buluntu resmi olarak belgelendi.
Hazreti Ömer’in Adını Taşıyan Hicazi Yazıt ve Kur'an Ayetleri
Arkeoloji dünyasında geniş yankı uyandıran yüzey araştırmalarında ortaya çıkarılan en dikkat çekici detaylar, İslamiyet'in ilk yarım asırlık dini ve idari hafızasını gözler önüne seriyor:
-
Hazreti Ömer Yazıtı: Erken dönem İslami yazıtlar arasında yer alan ve Hicazi hatla yazılmış bir kaya kitabesinde tam olarak şu ifadelerin yer aldığı aktarıldı: "Allah Ömer bin Hattab’ın bu dünyada ve ahirette dostudur. Allah’tan başka ilah yoktur." Bu tarihi notun "İbrahim" isimli bir kişi tarafından kaleme alındığı saptandı.
-
Nisa Suresi 58. Ayet Kitabesi: Uzmanları heyecanlandıran bir diğer önemli keşif ise, Kur'an ayetlerinin İslam'ın en erken safhalarında bile kayalara yazılarak muhafaza edildiğini kanıtladı. Paylaşılan görsellerde, Nisa Suresi'nin adalet mülkünü vurgulayan 58. ayetinin kazılı olduğu görüldü: "Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder."
Keşfin Devasa Envanteri: 156 Yeni Arkeolojik Alan
Miras Kurumu tarafından kayıt altına alınan ve Arap Yarımadası’nın kültürel mirasını baştan yazacak nitelikteki diğer buluntuların dağılımı ise şu şekilde açıklandı:
-
461 adet erken dönem İslami yazıt,
-
34 adet kadim Semudi yazıtı,
-
1259 adet farklı dönemlere ait kaya resmi,
-
11 taş yapı, 3 tarihi saray ve yapı kalıntısı,
-
2 tarihi kervan yolu ile aktif kullanıldığı düşünülen 4 kuyu.
Miras Kurumu yaptığı resmi açıklamada, "Mehd bölgesindeki her taş bir hatıra taşımakta, her yazıt ise İslam devletinin ilk günlerine uzanan tarihten bir hikayeyi korumaktadır. Bugün geçmişimizin sırlarını ortaya çıkarıyor ve onları gelecek nesillere aktarıyoruz." ifadeleriyle keşfin manevi ve ilmi ağırlığını vurguladı.
Medine Arkeolojik Yüzey Araştırması Bulgular Kartı
| Araştırmayı Yürüten Kurum | Keşif Yapılan Ana Bölge | Toplam Belgelenen Buluntu | Öne Çıkan Dini-Tarihi Kanıtlar | Tespit Edilen Yapısal Kalıntılar |
| Suudi Arabistan Miras Kurumu | Mehd Bölgesi (Süveyrika, Muveyhiye, Haze) | 1774 Arkeolojik Unsurlar / 156 Yeni Alan | Hazreti Ömer Kitabesi & Nisa Suresi 58. Ayet Yazıtı | 3 Tarihi Saray, 11 Taş Yapı, 2 Kervan Yolu, 4 Kuyu |
Milletlerin, medeniyetlerin ve büyük dinlerin köklerine ait tarihi dokuların, arkeolojik kalıntıların ve yazıtların korunması, keşfedilmesi ve tescillenmesi; küresel kültürel mirasın güvenliği kadar, o medeniyetin toplumsal hafızasının ve tarihsel meşruiyetinin tahkim edilmesinde de sarsılmaz bir kale görevi görür. Medine'de adalet timsali Hazreti Ömer Efendimizin adını taşıyan Hicazi hatla yazılmış bu kitabenin ve emanet ile adaleti emreden Nisa Suresi 58. ayetinin bulunması, İslam medeniyetinin temel kodlarının daha ilk günden itibaren adalet, kurumsal liyakat ve hukukun üstünlüğü üzerine inşa edildiğinin en somut, arkeolojik ve sarsılmaz delilidir.
İnsanlığın ortak hafızasını canlandıran bu tür arkeolojik keşifleri, sivil toplumun entelektüel dirençliliğini ve tarih bilincini diri tutması açısından büyük bir takdirle karşılıyoruz. Kayalara kazınan bu kadim adalet mesajı, modern dünyadaki afet yönetimlerinden tutun devlet idaresine kadar her alanda rehber edinmemiz gereken temel düsturdur. Tarihsel mirasa sadakat, ilmi şeffaflık ve adil yönetim bilinci, toplumsal savunmanın en mukaddes maddi temel taşıdır.
