ANKARA — Türkiye Yüzyılı Sanayici ve İş İnsanları Derneği (YÜSİAD) teşkilatı bünyesinde WhatsApp gruplarından duyurulan "1.500 TL'lik mazbata ücreti" tartışması iş dünyası kulislerinde yankı bulmaya devam ediyor. TUBSİAD Genel Başkan Vekili Şener Taören, YÜSİAD yönetiminin il ve ilçe yöneticilerinden masraf adı altında para talep etmesine ve tahsilatın dernek resmi hesabı yerine şahıs IBAN'ı üzerinden yapılmasına sert tepki gösterdi.

Şener Taören: "STK Hizmetleri Şahıs Hesapları Üzerinden Yürütülemez"

İş dünyası ve sivil toplum kuruluşlarında kurumsal duruşun önemine dikkat çeken TUBSİAD Genel Başkan Vekili Şener Taören, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede şu hususların altını çizdi:

"Sivil toplum kuruluşları, temsil ettikleri üyelerin ve iş dünyasının güvenini her şeyin üzerinde tutmalıdır. Temsil makamındaki yöneticilerden mazbata veya kargo adı altında ücret talep edilmesi, üstelik bu ödemelerin dernek iktisadi işletmesi ya da resmi dernek hesabı yerine kişisel şahıs IBAN'larına yönlendirilmesi kabul edilemez. Şeffaflık ve Dernekler Mevzuatı'na uygunluk kurumsal yapının temelidir. Üyelerine güven vermeyen, mali süreçleri açık ve izlenebilir yürütmeyen yapıların sivil toplum dünyasında karşılığı olamaz."

Tartışmayı Başlatan WhatsApp Duyurusu

YÜSİAD YÖNETİMİ grubunda Genel Başkan Ayhan Bayram imzasıyla paylaşılan ve "Hesap Büyük, Niyet Küçük" iddialarına neden olan duyuruda şu ifadeler yer almıştı:

"Kıymetli Başkanlarım, Mazbatalarınızın hazırlanarak sizlere ulaştırılabilmesi için ad, soyad, görev, unvan, görev bölgesi ve açık adres bilgilerinizi paylaşmanızı rica ediyorum. Mazbata ve kargo dahil toplam bedel 1.500 TL'dir. Ödeme Bilgileri: IBAN: TR02 0001 5001 5800 7350 7531 23, Alıcı: Ahmet Çağlayan (YÜSİAD Genel Başkan Yardımcısı / Sayman). Bilgileriniz ve ödemeniz ulaştığında mazbata işlemleriniz başlatılacaktır..."

Teşkilatlanma Ölçeği Üzerinden Maliyet Hesabı

Derneğin 81 il ve 922 ilçedeki 7’şer kişilik yönetim kurulları oluşturduğu varsayımından hareketle, talep edilen rakamın toplam boyutu teşkilat üyeleri ve iş dünyası temsilcileri tarafından gündeme taşındı.

Bu varsayım üzerinden 81 il ve 922 ilçenin her birinde yedi kişinin tamamından ödeme alınacağı kabul edilirse, teorik hesap 7.021 kişi üzerinden toplam 10.531.500 TL düzeyine ulaşıyor.

Ancak bu rakam, fiilen görev yapan yönetici sayısının, mazbata talep eden kişi sayısının ve ödemenin bütün yöneticiler için zorunlu olup olmadığının doğrulandığı anlamına gelmiyor. Dolayısıyla söz konusu tutar, gerçekleşmiş bir tahsilat değil; belirtilen varsayımlara dayalı matematiksel bir hesaplama olarak değerlendirilmelidir.

Dernek Gelirlerinde Kayıt ve Belgelendirme Zorunluluğu

5253 sayılı Dernekler Kanunu'nun 11. maddesi, dernek gelirlerinin alındı belgesiyle toplanmasını; banka aracılığıyla tahsil edilen gelirlerde ise banka dekontu veya hesap özeti gibi belgelerin kullanılabilmesini öngörüyor. Dernek gelirlerini toplayacak kişilerin yönetim kurulu kararıyla belirlenmesi ve kendilerine yetki belgesi düzenlenmesi de kanunda açıkça düzenlenmektedir (İlgili mevzuat Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden incelenebilir).

Bu çerçevede, STK temsilcileri ve uzmanlar şu uyarılarda bulunuyor:

• Şeffaflık ve Kurumsallık: STK’larda üyelik, mazbata ve belgelendirme süreçlerinin dernek iktisadi işletmesi veya resmi dernek hesabı yerine kişisel şahıs hesapları (IBAN) üzerinden yürütülmesi, Dernekler Mevzuatı açısından soru işaretleri yaratmaktadır. Ödemenin bir kişinin adına kayıtlı banka hesabına yönlendirilmiş olması tek başına usulsüzlük kanıtı olmasa da, tahsilatın dernek kayıtlarına nasıl işlendiğinin açıklanması kurumsal şeffaflık bakımından şarttır.

• Teşkilat İçi İletişim ve Güven: Türkiye genelinde hızlı teşkilatlanma iddiasındaki yapılarda, mali taleplerin resmi makbuz veya dernek tüzüğüne uygun aidat mekanizmaları dışında toplanması, üye ile genel merkez arasındaki güven bağını zedelemektedir.

YÜSİAD Yönetiminden Açıklama Beklenen Başlıklar

Gündeme gelen tepkilerin ardından kamuoyunun ve dernek üyelerinin değerlendirme yapabilmesi için YÜSİAD yönetiminden yanıt beklenen temel sorular şunlardır:

1. Ücretin Dayanağı: 1.500 TL tutarındaki bedel hangi yönetim kurulu kararıyla belirlendi?

2. Maliyet Dökümü: Mazbata basımı ve kargo giderlerinin ayrı ayrı tutarı nedir?

3. Ödeme Yöntemi: Tahsilat neden derneğin resmi hesabı yerine bir kişi adına kayıtlı hesaba yönlendirildi?

4. Yetkilendirme: Ödemeyi tahsil eden kişi, ilgili mevzuat ve dernek kararları kapsamında yetkilendirildi mi?

5. Belgelendirme: Ödeme yapan yöneticilere hangi makbuz veya mali belge verilecek?

6. Toplam Tahsilat: Kaç kişiden ödeme talep edildi ve toplanan tutar dernek kayıtlarında nasıl gösterilecek?

Sonuç: Şeffaflık, Kurumsal Güvenin Temelidir

Sivil toplum kuruluşlarında teşkilatlanma ve belgelendirme işlemlerinin açık, izlenebilir ve usulüne uygun yürütülmesi, üyelerin kuruma duyduğu güven açısından kritik önem taşıyor.

Mevcut ekran görüntüsü ödeme talebinin içeriğini ortaya koymakla birlikte, tek başına herhangi bir usulsüzlüğün gerçekleştiğini kanıtlamamaktadır. Konunun kesin biçimde değerlendirilebilmesi için YÜSİAD yönetiminin yapacağı açıklamalar, ilgili yönetim kurulu kararları ve mali kayıtların birlikte incelenmesi gerekmektedir.